Έχασα τον άνθρωπό μου και δεν ξέρω από πού να ξεκινήσω. Τι κάνω με τις ασφάλειες και τα χαρτιά;

Λυπούμαστε πολύ. Ξεκινήστε από ένα μόνο πράγμα: έναν φάκελο με ό,τι χαρτί βρείτε και αντίγραφα του πιστοποιητικού θανάτου. Μετά γράψτε σε κάθε ασφαλιστική που βρίσκετε και ζητήστε τη λίστα εγγράφων της. Η μόνη κοντινή προθεσμία είναι η σύνταξη χηρείας, μέσα σε 3 μήνες.

Δεν βρήκαμε επίσημη ενιαία λίστα για την Κύπρο. Συνήθως ζητείται το πιστοποιητικό θανάτου, το συμβόλαιο ή ο αριθμός του, ταυτότητα και τραπεζικά στοιχεία του δικαιούχου, και ίσως ιατρική έκθεση. Ζητήστε από την εταιρεία τη δική της λίστα γραπτώς.

Μπορεί να είναι, ειδικά αν ο θάνατος ήταν πρόσφατος μετά την έναρξη του συμβολαίου ή αν χρειάζονται ιατρικά στοιχεία. Ζητήστε γραπτώς όλη τη λίστα μαζί, τον λόγο για κάθε έγγραφο, και ένα εκτιμώμενο χρονοδιάγραμμα. Αν η καθυστέρηση δεν εξηγείται, μπορείτε να κάνετε γραπτό παράπονο· η εταιρεία πρέπει να απαντήσει μέσα σε 45 ημέρες.

Στα άρθρα του νόμου που εξετάσαμε δεν βρήκαμε συγκεκριμένη προθεσμία για την πληρωμή μιας αποδεκτής απαίτησης. Ρωτήστε την εταιρεία από την αρχή πόσο συνήθως διαρκεί, και κρατάτε ημερολόγιο επικοινωνίας. Αν περάσει εύλογος χρόνος χωρίς εξήγηση, στείλτε γραπτό παράπονο.

Συνήθως ο δικαιούχος που αναφέρει το συμβόλαιο, και ο εκτελεστής ή διαχειριστής της περιουσίας. Ένας συγγενής που δεν είναι δικαιούχος μπορεί να πάρει λιγότερες πληροφορίες. Ρωτήστε την εταιρεία τι χρειάζεται για να σας απαντήσει, με αντίγραφο του πιστοποιητικού θανάτου.

Ρωτήστε την τράπεζα αν μπορεί να πληρώσει το τιμολόγιο του γραφείου κηδειών απευθείας από τον λογαριασμό· κάποιες τράπεζες το κάνουν. Κρατήστε όλες τις αποδείξεις: όποιος πλήρωσε την κηδεία μπορεί να ζητήσει το βοήθημα κηδείας μέσα σε 12 μήνες. Ρωτήστε επίσης αν κάποιο συμβόλαιο έχει κάλυψη εξόδων κηδείας.

Η σύνταξη χηρείας ζητείται μέσα σε 3 μήνες από τον θάνατο· οι καθυστερημένες αιτήσεις πληρώνονται αναδρομικά μόνο για 3 μήνες, ή έως 12 με σοβαρό λόγο. Υπάρχει και σύνταξη ορφάνιας για τα παιδιά, με όρια ηλικίας που μεγαλώνουν όσο σπουδάζουν. Ρωτήστε τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων και για τις δύο μαζί.

Λυπούμαστε βαθιά. Ρωτήστε τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις για σύνταξη χηρείας και ορφάνιας, που ανεβαίνει με τα εξαρτώμενα παιδιά. Ελέγξτε αν υπάρχει ασφάλεια ζωής ή ομαδικό από τη δουλειά της. Και μη διστάσετε να ζητήσετε πρακτική βοήθεια από ανθρώπους γύρω σας.

Μπορεί. Γράψτε στην ασφαλιστική που αναφέρει, ή σε όποια την απορρόφησε, με τον αριθμό του συμβολαίου και αντίγραφο του πιστοποιητικού θανάτου. Ρωτήστε αν ήταν ενεργό, αν είχε αξία εξαγοράς και ποιος είναι ο δικαιούχος. Ακόμα κι ένα συμβόλαιο που σταμάτησε να πληρώνεται μπορεί να έχει κάποια αξία.

Αυτό δεν μπορέσαμε να το επιβεβαιώσουμε για την Κύπρο. Συχνά εξαρτάται από το αν υπάρχει ονομαστικός δικαιούχος στο συμβόλαιο. Ρωτήστε την ασφαλιστική γραπτώς σε ποιον θα πληρώσει και αν χρειάζεται επίσημη διαχείριση της περιουσίας, και αν υπάρχει διαφωνία, μιλήστε με δικηγόρο.

Χωρίς διαθήκη, η περιουσία μοιράζεται σύμφωνα με τον νόμο για την κληρονομική διαδοχή, και συνήθως χρειάζεται διορισμός διαχειριστή. Για μικρές περιουσίες ο νόμος (Κεφ. 189) προβλέπει πιστοποιητικό κληρονόμων χωρίς πλήρη διαχείριση. Για ένα συμβόλαιο με ονομαστικό δικαιούχο, ρωτήστε την ασφαλιστική σε ποιον πληρώνει· για τα υπόλοιπα, μιλήστε με δικηγόρο.

Είναι η επίσημη άδεια του δικαστηρίου σε ένα πρόσωπο να διαχειριστεί την περιουσία όταν δεν υπάρχει διαθήκη ή εκτελεστής· με διαθήκη, ο εκτελεστής ζητά επικύρωσή της. Για τη διάρκεια δεν έχουμε αξιόπιστο στοιχείο. Ένας δικηγόρος μπορεί να σας δώσει εκτίμηση για τη δική σας περίπτωση.

Πρώτα ρωτήστε την τράπεζα αν υπήρχε ασφάλεια ζωής για το δάνειο· αν ναι, μπορεί να το εξοφλήσει. Αν όχι, τα χρέη του πληρώνονται γενικά από την περιουσία του πριν μοιραστεί. Αν είστε συνοφειλέτης ή εγγυητής, ισχύουν άλλα· μην υπογράψετε τίποτα νέο πριν μιλήσετε με δικηγόρο.

Αυτό είναι νομικό ερώτημα που δεν μπορέσαμε να επιβεβαιώσουμε, και οι λεπτομέρειες μετρούν. Μην πληρώσετε και μην υπογράψετε τίποτα για χρέη πριν μιλήσετε με δικηγόρο. Μια ασφάλεια ζωής με ονομαστικό δικαιούχο μπορεί να έχει διαφορετική μεταχείριση· ρωτήστε και γι’ αυτό.

Αν σας όρισε δικαιούχο σε ασφάλεια ζωής, το συμβόλαιο λέει σε ποιον πληρώνει, και αυτό ρωτάτε απευθείας την ασφαλιστική. Για την κληρονομιά, τα δικαιώματα ενός μη παντρεμένου συντρόφου εξαρτώνται από τον νόμο και από τυχόν διαθήκη· μιλήστε με δικηγόρο. Μην αφήσετε την πίεση να σας κάνει να υπογράψετε κάτι.

Πρώτα δείτε τι λέει το συμβόλαιο για τους δικαιούχους και τα ποσοστά· η ασφαλιστική πληρώνει σύμφωνα με αυτό. Αν η διαφωνία είναι για την υπόλοιπη περιουσία, μια ήρεμη συνάντηση με έναν ουδέτερο δικηγόρο συχνά γλιτώνει χρόνια. Η ασφαλιστική δεν μπορεί να λύσει οικογενειακές διαφορές.

Λυπούμαστε πολύ. Ελέγξτε αν είχε ταξιδιωτική ασφάλεια ή κάλυψη επαναπατρισμού σε κάποιο συμβόλαιο ή σε κάρτα· αν ναι, καλέστε πρώτα τη γραμμή βοήθειάς της. Η πρεσβεία ή το προξενείο μπορεί να καθοδηγήσει με τα επίσημα έγγραφα. Κρατήστε κάθε απόδειξη.

Εξαρτάται από το είδος του. Ένα κοινό συμβόλαιο ζωής συχνά πληρώνει στον πρώτο θάνατο και λήγει· ένα οικογενειακό σχέδιο υγείας μπορεί να συνεχίσει για τα υπόλοιπα μέλη. Ρωτήστε γραπτώς τι γίνεται με το δικό σας, και μην σταματήσετε πληρωμές πριν μάθετε.

Μη βιαστείτε. Πρώτα ειδοποιήστε, μετά αποφασίστε: κάποια συμβόλαια που καλύπτουν και άλλους, όπως του σπιτιού ή του αυτοκινήτου, πρέπει να συνεχίσουν ή να μεταφερθούν, όχι να κοπούν. Ζητήστε επιστροφή ασφαλίστρων που πληρώθηκαν για μετά τον θάνατο, όπου ισχύει.

Στην Κύπρο δεν υπάρχει φόρος κληρονομιάς από το 2000. Ο νόμος εξαιρεί από τον φόρο εισοδήματος εφάπαξ αποζημιώσεις λόγω θανάτου. Για την ακριβή φορολογική μεταχείριση μιας πληρωμής ασφάλειας ζωής, επιβεβαιώστε με φοροτεχνικό.

Ναι, αλλά υπάρχουν προθεσμίες. Για τον Χρηματοοικονομικό Επίτροπο, γράψτε πρώτα παράπονο στην εταιρεία μέσα σε 6 μήνες από τότε που μάθατε το πρόβλημα. Για αγωγή στο δικαστήριο το γενικό όριο είναι 6 χρόνια, και όταν ο δικαιούχος έχει πεθάνει ο χρόνος αναστέλλεται μέχρι τρεις μήνες μετά τον διορισμό εκτελεστή ή διαχειριστή. Το αν οι κληρονόμοι μπορούν να κάνουν παράπονο στον Επίτροπο δεν το επιβεβαιώσαμε· ρωτήστε το γραφείο του.