Πόση κάλυψη χρειάζομαι στ’ αλήθεια; Και ποιο είδος;
Ο φόβος να σας «φορτώσουν» περισσότερα, ή να μείνετε ακάλυπτοι. Μια απλή μέθοδος αντί για «μαγικούς» αριθμούς, τα είδη κάλυψης με απλά λόγια, και τι ζητά ο νόμος από όποιον σας προτείνει ένα ποσό.
Με δυο λόγια
Δεν υπάρχει ένας αριθμός για όλους· υπάρχει μια απλή μέθοδος: χρέη, συν το εισόδημα που θα χρειαζόταν η οικογένεια για όσα χρόνια χρειάζεται, συν σπουδές, μείον ό,τι ήδη έχετε. Το «δέκα φορές τον μισθό» είναι πρόχειρος κανόνας, όχι γεγονός.
- Γράψτε τα υπόλοιπα των δανείων σας και τα βασικά ετήσια έξοδα της οικογένειας.
- Σημειώστε τη χρονιά που τελειώνει κάθε ανάγκη, όπως το δάνειο ή οι σπουδές.
- Μαζέψτε ό,τι κάλυψη ήδη έχετε: εργοδότη, δανείου, ατομική.
- Ζητήστε να δείτε γραπτώς τον υπολογισμό πίσω από ένα ποσό, και τουλάχιστον δύο επιλογές για να συγκρίνετε.
Από τη σειρά «Οι ερωτήσεις που φοβάστε να κάνετε»: ερωτήσεις που κάνουν πραγματικοί άνθρωποι, με ειλικρινείς απαντήσεις.
Με μια ματιά
- Δεν υπάρχει αριθμός για όλους. Υπάρχει μέθοδος: χρέη + εισόδημα για όσα χρόνια χρειάζεται + σπουδές − ό,τι ήδη έχετε.
- Το «δέκα φορές τον μισθό» είναι πρόχειρος κανόνας, όχι επιβεβαιωμένο γεγονός.
- Ο νόμος ζητά κάθε πρόταση να είναι συνεπής με τις απαιτήσεις και τις ανάγκες σας. Ζητήστε να δείτε τον υπολογισμό.
- Η καθαρή προστασία δίνει συνήθως περισσότερη κάλυψη για το ίδιο ασφάλιστρο· τα αποταμιευτικά συνδυάζουν κάλυψη και αξία, με κόστη.
Ανάμεσα σε δύο φόβους
Από τη μία, ο φόβος ότι κάποιος θα σας πουλήσει περισσότερα από όσα χρειάζεστε. Από την άλλη, ο φόβος ότι, αν συμβεί κάτι, το ποσό δεν θα φτάνει. Και ανάμεσα, «κανόνες» που ακούτε από φίλους: δέκα φορές τον μισθό, όσο το δάνειο, όσο αντέχετε. Η καλύτερη απάντηση δεν είναι ένας αριθμός που σας δίνει κάποιος, αλλά ένας υπολογισμός που καταλαβαίνετε.
Μια μέθοδος, όχι ένας μαγικός αριθμός
| Βήμα | Τι γράφετε |
|---|---|
| + Χρέη | Υπόλοιπο στεγαστικού και άλλων δανείων. |
| + Εισόδημα | Πόσα θα χρειαζόταν η οικογένεια τον χρόνο, επί τα χρόνια μέχρι να ανεξαρτητοποιηθεί το μικρότερο παιδί ή να προσαρμοστεί ο σύντροφος. |
| + Σπουδές | Ό,τι θέλετε να εξασφαλίσετε για τις σπουδές των παιδιών. |
| + Τελικά έξοδα | Κηδεία και τα πρώτα έξοδα της οικογένειας. |
| − Ό,τι υπάρχει | Ομαδική κάλυψη εργοδότη, κάλυψη δανείου, αποταμιεύσεις, και οι παροχές των Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ρωτήστε το ποσό). |
Τα είδη κάλυψης, με απλά λόγια
- Προσωρινή (term): καλύπτει μια περίοδο, π.χ. μέχρι να μεγαλώσουν τα παιδιά· συνήθως πληρώνει μόνο αν ο θάνατος συμβεί μέσα σε αυτήν.
- Ισόβια: καλύπτει όλη τη ζωή· συνήθως κοστίζει περισσότερο για το ίδιο ποσό.
- Αποταμιευτικό ή επενδυτικό: συνδυάζει κάλυψη με αποταμίευση· έχει κόστη και, στα επενδυτικά, κίνδυνο.
- Πρόσθετες καλύψεις: σοβαρές ασθένειες, απαλλαγή ασφαλίστρων, θάνατος από ατύχημα, πάνω σε ένα βασικό συμβόλαιο.
Η Οδηγία IDD ζητά πριν από κάθε σύμβαση να καταγράφονται οι απαιτήσεις και οι ανάγκες σας και η πρόταση να είναι συνεπής με αυτές· όταν δίνεται συμβουλή, θέλει εξατομικευμένη σύσταση που εξηγεί γιατί. Για επενδυτικά ασφαλιστικά προϊόντα, ο σύμβουλος αξιολογεί και την καταλληλότητα, με γραπτή δήλωση.
Οι ερωτήσεις σας, μία μία
Πόση ασφάλεια ζωής χρειάζομαι πραγματικά;
Δεν υπάρχει αριθμός για όλους. Προσθέστε τα χρέη, το εισόδημα που θα χρειαζόταν η οικογένεια για όσα χρόνια θα το χρειαζόταν, τις σπουδές των παιδιών και τα τελικά έξοδα· αφαιρέστε ό,τι ήδη υπάρχει. Το αποτέλεσμα είναι σημείο εκκίνησης για συζήτηση, όχι ακριβής απάντηση.
Ποια η διαφορά ανάμεσα σε ασφάλεια ζωής ορισμένου χρόνου και ισόβια;
Η προσωρινή καλύπτει μια συγκεκριμένη περίοδο και συνήθως πληρώνει μόνο αν ο θάνατος συμβεί μέσα σε αυτήν. Η ισόβια καλύπτει όλη τη ζωή και συνήθως κοστίζει περισσότερο για το ίδιο ποσό. Η μία προστατεύει μια περίοδο ανάγκης· η άλλη αφήνει κάτι ό,τι κι αν γίνει.
Είναι καλύτερη η καθαρή προστασία ή ένα συμβόλαιο με αποταμίευση;
Η καθαρή προστασία δίνει συνήθως πολύ περισσότερη κάλυψη για το ίδιο ασφάλιστρο· το αποταμιευτικό συνδυάζει κάλυψη με αξία που χτίζεται, με κόστη και, στα επενδυτικά, κίνδυνο. Εξαρτάται από τους στόχους σας· για επενδυτικά προϊόντα, ο σύμβουλος πρέπει να αξιολογήσει την καταλληλότητα (άρθρο 30 IDD).
Πόσα χρόνια πρέπει να διαρκεί η κάλυψή μου;
Συνήθως μέχρι να τελειώσει η ανάγκη: να ανεξαρτητοποιηθεί το μικρότερο παιδί, να εξοφληθεί το δάνειο ή να φτάσει ο σύντροφος στη σύνταξη. Γράψτε τη χρονιά που τελειώνει κάθε ανάγκη και διαλέξτε τη διάρκεια με βάση αυτήν.
Είναι ο κανόνας «δέκα φορές τον μισθό μου» καλό μέτρο;
Είναι πρόχειρος κανόνας, όχι επιβεβαιωμένο γεγονός, και αγνοεί τα χρέη, τις αποταμιεύσεις, τις ηλικίες των παιδιών και ό,τι κάλυψη έχετε ήδη. Χρησιμοποιήστε τον το πολύ ως πρώτο έλεγχο· ένας απλός υπολογισμός με τους δικούς σας αριθμούς είναι καλύτερος.
Χρειάζομαι ζωή, υγεία, σοβαρές ασθένειες και προστασία εισοδήματος — ή μόνο ένα;
Εξαρτάται από το τι θα πονούσε περισσότερο. Η ασφάλεια ζωής προστατεύει από τον θάνατο· η ιατροφαρμακευτική πληρώνει ιατρικά έξοδα· η κάλυψη σοβαρών ασθενειών δίνει εφάπαξ με τη διάγνωση· η κάλυψη εισοδήματος αντικαθιστά το εισόδημα όσο δεν μπορείτε να δουλέψετε. Ξεκινήστε από τον μεγαλύτερο κίνδυνο για τα οικονομικά της οικογένειας, μέσα στον προϋπολογισμό σας.
Πρέπει η κάλυψη να περιλαμβάνει στεγαστικό, δίδακτρα και έξοδα διαβίωσης;
Ιδανικά, η κάλυψη απαντά σε καθεμία από αυτές τις ανάγκες, αλλά μπορείτε να βάλετε προτεραιότητες: συχνά πρώτα το δάνειο, μετά μερικά χρόνια εξόδων διαβίωσης, μετά οι σπουδές. Ελέγξτε αν το δάνειο έχει ήδη δικό του συμβόλαιο.
Τι είναι η πρόσθετη κάλυψη (rider) και ποιες αξίζουν;
Είναι μια πρόσθετη κάλυψη πάνω σε ένα βασικό συμβόλαιο, όπως σοβαρές ασθένειες, απαλλαγή ασφαλίστρων ή θάνατος από ατύχημα. Αξίζει αν καλύπτει ένα πραγματικό κενό που έχετε, όχι επειδή είναι φθηνή. Διαβάστε τους ορισμούς όπως σε κάθε κάλυψη.
Οι σύμβουλοι πάντα προτείνουν περισσότερη κάλυψη από όση χρειάζεσαι.
Κάποιοι ίσως. Ο νόμος ζητά κάθε πρόταση να είναι συνεπής με τις απαιτήσεις και τις ανάγκες σας και, όταν δίνεται συμβουλή, εξατομικευμένη σύσταση που εξηγεί γιατί (άρθρο 20 IDD). Ζητήστε να δείτε τον υπολογισμό πίσω από το ποσό, και μια μικρότερη επιλογή για σύγκριση.
Πρέπει εγώ και ο/η σύζυγός μου να έχουμε κοινό ή ξεχωριστά συμβόλαια;
Ένα κοινό συμβόλαιο συνήθως πληρώνει μία φορά, στον πρώτο θάνατο, και μετά λήγει· δύο χωριστά μπορούν να πληρώσουν το καθένα. Τα χωριστά είναι συνήθως πιο ευέλικτα (π.χ. μετά από χωρισμό) αλλά μπορεί να κοστίζουν περισσότερο. Ζητήστε προσφορά και για τα δύο.
Αρκεί μόνο η κάλυψη θανάτου από ατύχημα;
Όχι. Πληρώνει μόνο αν ο θάνατος οφείλεται σε ατύχημα, όπως το ορίζει το συμβόλαιο, ενώ οι περισσότεροι θάνατοι οφείλονται σε ασθένεια. Μπορεί να συμπληρώνει την ασφάλεια ζωής, όχι να την αντικαθιστά.
Μπορώ να ξεκινήσω με λίγα και να αυξήσω την κάλυψη αργότερα;
Συχνά ναι. Κάποια συμβόλαια δίνουν δικαίωμα αύξησης της κάλυψης σε γεγονότα ζωής χωρίς νέες ιατρικές ερωτήσεις· ρωτήστε αν το έχει το δικό σας. Αλλιώς, μια νέα κάλυψη θα σημαίνει συνήθως νέες ερωτήσεις υγείας.
Τι γίνεται στο τέλος ενός συμβολαίου ορισμένου χρόνου — παίρνω κάτι πίσω;
Με καθαρή προσωρινή κάλυψη, συνήθως όχι: πληρώσατε για προστασία εκείνα τα χρόνια. Συμβόλαια με αποταμίευση ή με επιστροφή ασφαλίστρων μπορεί να πληρώσουν κάτι, με ψηλότερο ασφάλιστρο.
Αν επιζήσω μέχρι τη λήξη, έχω πετάξει τα λεφτά μου.
Είναι σαν την ασφάλεια ενός σπιτιού που δεν κάηκε: πληρώσατε για προστασία, και η οικογένειά σας την είχε κάθε μέρα. Το ότι ζήσατε είναι το καλύτερο αποτέλεσμα, όχι απώλεια.
Αξίζει το επιπλέον κόστος ένα συμβόλαιο με «επιστροφή ασφαλίστρων»;
Εξαρτάται. Πληρώνετε περισσότερα κάθε χρόνο για να πάρετε πίσω ασφάλιστρα στο τέλος, αν ζείτε. Συγκρίνετε αυτό το επιπλέον κόστος με το τι θα γινόταν αν το αποταμιεύατε μόνοι σας, και ελέγξτε τι γίνεται αν σταματήσετε νωρίς.
Μετράει η υπάρχουσα κάλυψη από εργοδότη και δάνειο σε αυτό που χρειάζομαι;
Ναι, αλλά ελέγξτε πόσα πληρώνει η καθεμία, σε ποιον και μέχρι πότε. Η κάλυψη του εργοδότη συνήθως λήγει όταν φύγετε· η κάλυψη δανείου συνήθως πληρώνει την τράπεζα και μειώνεται με το υπόλοιπο. Μετρήστε τις, αλλά μη βασιστείτε μόνο σε αυτές.
Μπορεί μια ανάλυση αναγκών να με βοηθήσει να αποφασίσω χωρίς να μου «πουλήσουν»;
Ναι, γι’ αυτό υπάρχει: οι ανάγκες σας στο χαρτί πριν από οποιοδήποτε προϊόν. Ο νόμος ζητά από τους διανομείς να καταγράφουν τις απαιτήσεις και τις ανάγκες σας πριν από κάθε σύμβαση. Κρατήστε αντίγραφο και χρησιμοποιήστε το για να συγκρίνετε προσφορές.
Τι είναι το μικτό συμβόλαιο (endowment);
Είναι συμβόλαιο που συνδυάζει κάλυψη ζωής με αποταμίευση για ορισμένη διάρκεια: πληρώνει στη λήξη, ή νωρίτερα σε θάνατο. Οι αξίες εξαρτώνται από το συμβόλαιο (με εγγύηση ή συνδεδεμένες με επενδύσεις)· η πρόωρη εξαγορά συνήθως επιστρέφει λιγότερα. Την καταλληλότητα την αξιολογεί αδειοδοτημένος σύμβουλος.
Ερωτήσεις που αξίζει να κάνετε
- Μπορώ να δω γραπτώς τον υπολογισμό πίσω από το ποσό που μου προτείνετε;
- Τι γίνεται στο τέλος της διάρκειας, και τι αν σταματήσω νωρίς;
- Μπορώ να αυξήσω την κάλυψη αργότερα χωρίς νέες ιατρικές ερωτήσεις;
- Ποια είναι τα συνολικά κόστη αν υπάρχει αποταμιευτικό ή επενδυτικό σκέλος;
Τι μπορείτε να κάνετε από σήμερα
- Γράψτε τα υπόλοιπα των δανείων σας.
- Υπολογίστε τα βασικά ετήσια έξοδα της οικογένειας.
- Σημειώστε τη χρονιά που τελειώνει κάθε ανάγκη (δάνειο, σπουδές).
- Μαζέψτε ό,τι κάλυψη ήδη έχετε: εργοδότη, δανείου, ατομική.
- Ζητήστε τουλάχιστον δύο επιλογές ποσού, για να συγκρίνετε.
Κάθε συμβόλαιο έχει τους δικούς του όρους. Ό,τι γράφουμε εδώ είναι γενική ενημέρωση, όχι συμβουλή· για τη δική σας περίπτωση ισχύει ό,τι ορίζει το δικό σας συμβόλαιο, και αξίζει να το επιβεβαιώσετε γραπτώς με την ασφαλιστική σας εταιρεία.
Για αποταμιευτικά, επενδυτικά και συνταξιοδοτικά προγράμματα το κείμενο είναι εκπαιδευτικό, όχι σύσταση για συγκεκριμένο προϊόν ή ταμείο. Οι αποδόσεις του παρελθόντος δεν εγγυώνται τις μελλοντικές και η αξία μπορεί να πέσει. Το τι ταιριάζει σε εσάς το κρίνει αδειοδοτημένος σύμβουλος, που αξιολογεί την καταλληλότητα (άρθρο 30 της Οδηγίας IDD).
Πηγές
Διαβάστε επίσης: Ισόβια ασφάλεια ζωής: πότε έχει νόημα · 25–30: από πού ξεκινώ · Συνέταιροι: αν φύγει ο ένας · Εξαγορά: γιατί τα πρώτα χρόνια παίρνω λιγότερα
Αν θέλετε μια δεύτερη ματιά, κλείστε ραντεβού με σύμβουλο και φέρτε μαζί το συμβόλαιο και τις ερωτήσεις σας. Θα τα δείτε μαζί, χωρίς καμία υποχρέωση.
