Είμαι αυτοαπασχολούμενος: αν σπάσω το χέρι μου ή αρρωστήσω, ποιος με πληρώνει;
Χωρίς μισθό που τρέχει, χωρίς ταμείο προνοίας, με εισόδημα που ανεβοκατεβαίνει. Πώς υπολογίζεται η ασφάλεια εισοδήματος όταν το εισόδημα δεν είναι σταθερό, γιατί μετρά τι δηλώνετε, και τι γίνεται με τη σύνταξη και τις εκπτώσεις φόρου.
Με δυο λόγια
Κανείς, αν δεν το έχετε κανονίσει: δεν υπάρχει μισθός που τρέχει ούτε ομαδικό σχέδιο. Αυτό που προστατεύει την ικανότητά σας να δουλεύετε είναι η ασφάλεια εισοδήματος, μαζί με ένα ταμείο έκτακτης ανάγκης για τους πρώτους μήνες.
- Υπολογίστε τα μηνιαία έξοδα σπιτιού και δουλειάς.
- Ξεκινήστε ή μεγαλώστε το ταμείο έκτακτης ανάγκης, με στόχο λίγους μήνες εξόδων.
- Μαζέψτε τις φορολογικές σας δηλώσεις: η ασφάλεια εισοδήματος υπολογίζεται συνήθως με το εισόδημα που αποδεικνύεται.
- Ρωτήστε τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις τι δικαιούστε αν αρρωστήσετε.
Από τη σειρά «Οι ερωτήσεις που φοβάστε να κάνετε»: ερωτήσεις που κάνουν πραγματικοί άνθρωποι, με ειλικρινείς απαντήσεις.
Με μια ματιά
- Για έναν αυτοαπασχολούμενο, το μεγαλύτερο περιουσιακό στοιχείο είναι συνήθως η ικανότητα να δουλεύει. Αυτήν προστατεύει η ασφάλεια εισοδήματος.
- Η ασφάλεια εισοδήματος υπολογίζεται συνήθως με βάση το δηλωμένο εισόδημα που μπορείτε να αποδείξετε. Ό,τι δεν δηλώνεται, δύσκολα ασφαλίζεται.
- Από το 2026, εισφορές σε εγκεκριμένα συνταξιοδοτικά ταμεία ή ασφαλιστήρια εκπίπτουν έως το 10% του συνολικού εισοδήματος, μέσα στο συνολικό όριο του 1/5.
- Ένα ταμείο έκτακτης ανάγκης κρατά την περίοδο αναμονής πριν αρχίσει να πληρώνει μια ασφάλεια εισοδήματος.
Η ελευθερία έχει και ένα κόστος
Δουλεύετε για τον εαυτό σας: δικό σας ωράριο, δικοί σας πελάτες, δική σας ευθύνη. Και μια σκέψη που δεν λέγεται συχνά: αν σταματήσετε για έναν μήνα, σταματούν και τα έσοδα. Δεν υπάρχει άδεια ασθενείας που πληρώνεται, ούτε ομαδικό σχέδιο της εταιρείας. Δεν είναι απαισιοδοξία να το σκέφτεστε· είναι μέρος του να έχετε τη δική σας δουλειά.
Τρία πράγματα με αυτή τη σειρά
- Ταμείο έκτακτης ανάγκης: μερικοί μήνες εξόδων στην άκρη. Κρατά τους πρώτους μήνες και την περίοδο αναμονής.
- Προστασία εισοδήματος: ένα μηνιαίο ποσό αν δεν μπορείτε να δουλέψετε λόγω ασθένειας ή ατυχήματος, μετά από μια περίοδο αναμονής που διαλέγετε.
- Ασφάλεια ζωής: για όσους εξαρτώνται από εσάς και για χρέη, ιδίως αν η επιχείρηση έχει δάνεια με την προσωπική σας εγγύηση.
Τι ξέρουμε για εισφορές και φόρο
Κατά δευτερογενή πηγή του 2026, ο αυτοαπασχολούμενος πληρώνει 16,6% Κοινωνικές Ασφαλίσεις και 4,00% ΓεΣΥ, με ανώτατες ασφαλιστέες αποδοχές 68.904 € τον χρόνο για το 2026. Από τη φορολογική χρονιά 2026, εισφορές σε εγκεκριμένα συνταξιοδοτικά ή ταμεία προνοίας και ασφάλιστρα εγκεκριμένων συνταξιοδοτικών ασφαλιστηρίων εκπίπτουν έως το 10% του συνολικού εισοδήματος· όλες μαζί οι εκπτώσεις του άρθρου 14 δεν ξεπερνούν το 1/5 του φορολογητέου εισοδήματος. Αν δικαιούστε επίδομα ασθενείας ως αυτοαπασχολούμενος, και με ποιες προϋποθέσεις, δεν μπορέσαμε να το επιβεβαιώσουμε· ρωτήστε τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
Τι πήγε στραβά σε άλλους — και πώς το αποφεύγετε
- Η χρήση του οχήματος δεν δηλώθηκε σωστά. Οδηγοί που χρησιμοποιούσαν το αυτοκίνητο για δουλειά χωρίς να το πουν, ή άλλαξαν διεύθυνση ή οδηγούς, βρέθηκαν σε διαφορά με την ασφαλιστική (Κύπρος). Από το 2021 ο τρίτος που ζημιώθηκε πληρώνεται, αλλά ο ασφαλισμένος μπορεί να έχει πρόβλημα. Πώς το αποφεύγετε: κάθε αλλαγή χρήσης, οδηγού ή διεύθυνσης γραπτώς, με επιβεβαίωση.
- Η ασφάλεια δανείου εξαιρούσε τους αυτοαπασχολούμενους. Στην ΕΕ (όχι στοιχεία Κύπρου), ασφάλειες δανείων που πωλούνται από τράπεζες είχαν περιόδους αναμονής έως έναν χρόνο, όρια ηλικίας και εξαιρέσεις για αυτοαπασχολούμενους, με 20–30% των απαιτήσεων να απορρίπτονται. Πώς το αποφεύγετε: ζητήστε τους όρους, όχι μόνο το φυλλάδιο, και διαβάστε τα κεφάλαια για ανεργία και αναπηρία πριν υπογράψετε.
Οι ερωτήσεις σας, μία μία
Είμαι αυτοαπασχολούμενος. Αν σπάσω το χέρι μου, βγάζω μηδέν. Τι το καλύπτει αυτό;
Μια ασφάλεια εισοδήματος (ανικανότητας) πληρώνει μηνιαίο ποσό αν δεν μπορείτε να δουλέψετε, μετά από περίοδο αναμονής. Μια ασφάλεια ατυχημάτων μπορεί να δίνει εφάπαξ ή ημερήσιο ποσό για τραυματισμό. Το ταμείο έκτακτης ανάγκης κρατά τις πρώτες εβδομάδες.
Οι αυτοαπασχολούμενοι παίρνουν επίδομα ασθενείας από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις;
Δεν μπορέσαμε να το επιβεβαιώσουμε από επίσημη πηγή, γι’ αυτό δεν το λέμε ούτε ναι ούτε όχι. Ρωτήστε τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων για τη δική σας περίπτωση, και πόσο θα ήταν. Ακόμα κι αν υπάρχει, σπάνια φτάνει για όλα τα έξοδα μιας δουλειάς και ενός σπιτιού.
Το εισόδημά μου ανεβοκατεβαίνει κάθε μήνα. Πώς υπολογίζουν την ασφάλεια εισοδήματος;
Συνήθως με βάση έναν μέσο όρο των τελευταίων ετών, όπως φαίνεται σε φορολογικές δηλώσεις ή λογαριασμούς. Ρωτήστε ποια χρόνια μετρούν και τι έγγραφα ζητούν, τόσο στην αίτηση όσο και σε μια απαίτηση. Η διαφορά ανάμεσα στα δύο είναι εκεί που γίνονται οι παρεξηγήσεις.
Δηλώνω χαμηλό εισόδημα στην εφορία. Θα περιορίσει αυτό πόσα θα μου πληρώσει η ασφάλεια;
Πιθανότατα ναι. Μια ασφάλεια εισοδήματος συνήθως πληρώνει ένα ποσοστό του εισοδήματος που μπορείτε να αποδείξετε, όχι αυτού που λέτε ότι βγάζετε. Αν ασφαλίσετε περισσότερο από όσο αποδεικνύεται, μπορεί να πληρώνετε ασφάλιστρα για ένα ποσό που δεν θα πάρετε.
Freelancer χωρίς ταμείο προνοίας: ποιος είναι ο πιο απλός τρόπος να αποταμιεύσω για σύνταξη;
Ο πιο απλός τρόπος είναι η τακτικότητα: ένα σταθερό ποσό κάθε μήνα, αυτόματα. Από το 2026, εισφορές σε εγκεκριμένα συνταξιοδοτικά εκπίπτουν έως το 10% του συνολικού εισοδήματος, μέσα στο όριο του 1/5. Το ποιο προϊόν ταιριάζει σε εσάς το κρίνει αδειοδοτημένος σύμβουλος· εδώ το κείμενο είναι εκπαιδευτικό.
Μπορώ να περάσω τα ασφάλιστρα σαν έξοδο της επιχείρησής μου;
Αυτό δεν μπορέσαμε να το επιβεβαιώσουμε, και εξαρτάται από τη μορφή της επιχείρησης και το είδος της ασφάλειας. Οι προσωπικές εκπτώσεις του άρθρου 14 έχουν δικά τους όρια. Ρωτήστε τον λογιστή σας ή το Τμήμα Φορολογίας πριν το κάνετε.
Είμαι freelancer με πελάτες στο εξωτερικό. Μπορώ να μπω στο ΓεΣΥ και να έχω ιδιωτική κάλυψη;
Η κάλυψη του ΓεΣΥ βασίζεται στη νόμιμη διαμονή και οι αυτοαπασχολούμενοι πληρώνουν εισφορά 4,00%. Μια ιδιωτική ασφάλεια υγείας μπορεί να συμπληρώνει. Για την εγγραφή και τις εισφορές σας, ρωτήστε τον Οργανισμό Ασφάλισης Υγείας και τον λογιστή σας.
Είμαι κομμώτρια. Αν πάθω έκζεμα ή πρόβλημα στη μέση, δεν μπορώ να δουλέψω. Καλύπτεται;
Σε μια ασφάλεια εισοδήματος, εξαρτάται από τον ορισμό της ανικανότητας: αν αφορά τη δική σας δουλειά, ένα πρόβλημα στα χέρια μπορεί να μετρά, ενώ με ορισμό «οποιασδήποτε εργασίας» ίσως όχι. Ρωτήστε και για εξαιρέσεις σε δέρμα ή μέση. Ζητήστε τη διατύπωση γραπτώς.
Πόσο θα περιμένω μέχρι να αρχίσει να πληρώνει η ασφάλεια εισοδήματος;
Όσο η περίοδος αναμονής που διαλέγετε στο συμβόλαιο. Συνήθως, όσο μεγαλύτερη η αναμονή, τόσο χαμηλότερο το ασφάλιστρο. Διαλέξτε την ανάλογα με το πόσους μήνες σας κρατά το ταμείο έκτακτης ανάγκης.
Μόλις έγινα ελεύθερος επαγγελματίας και έχασα το ομαδικό της εταιρείας. Τι αντικαθιστώ πρώτα;
Ρωτήστε πρώτα αν μπορείτε να συνεχίσετε κάποια κάλυψη ατομικά χωρίς νέα αξιολόγηση. Μετά, συνήθως: προστασία εισοδήματος (που πριν ίσως την είχατε μέσω μισθού), υγεία, και ζωή αν έχετε οικογένεια ή δάνειο. Μην αφήσετε κενό στην υγεία.
Σαν ατομική επιχείρηση, αν πεθάνω, τι γίνεται με τα χρέη της επιχείρησης και την οικογένειά μου;
Τι ακριβώς μεταβιβάζεται και πώς είναι νομικό ζήτημα για δικηγόρο. Αυτό που ξέρουμε: στην Κύπρο δεν υπάρχει φόρος κληρονομίας από το 2000, αλλά ο διαχειριστής της περιουσίας πρέπει να υποβάλει κατάσταση στοιχείων σε έξι μήνες. Μια ασφάλεια ζωής μπορεί να βοηθήσει να μη μείνουν χρέη στην οικογένεια.
Δεν μπορώ να αποδείξω το εισόδημά μου γιατί πληρώνομαι εν μέρει μετρητά. Μπορώ να το ασφαλίσω;
Μόνο όσο μπορείτε να αποδείξετε. Μια ασφάλεια εισοδήματος θα ζητήσει στοιχεία, και στην απαίτηση θα ελέγξει. Μια ασφάλεια ζωής με σταθερό ποσό δεν εξαρτάται τόσο από το εισόδημα και μπορεί να είναι πιο απλός δρόμος.
Είμαι μουσικός ή καλλιτέχνης με ακανόνιστη δουλειά. Υπάρχει ασφάλεια για ανθρώπους σαν εμένα;
Ναι, αλλά ξεκινήστε από τα απλά: ταμείο έκτακτης ανάγκης, υγεία, και ζωή αν κάποιος εξαρτάται από εσάς. Η ασφάλεια εισοδήματος είναι δυσκολότερη με ακανόνιστο εισόδημα, οπότε ρωτήστε πώς θα το υπολόγιζαν. Αν τα χέρια ή η φωνή είναι το εργαλείο σας, ρωτήστε για τον ορισμό της ανικανότητας.
Ένας αυτοαπασχολούμενος τι πρέπει να βάλει πρώτα: εισόδημα, υγεία ή ζωή;
Για τους περισσότερους, πρώτα ένα ταμείο έκτακτης ανάγκης και η προστασία του εισοδήματος, γιατί μια ασθένεια είναι πιο πιθανή από έναν θάνατο στα χρόνια της δουλειάς. Η υγεία στηρίζεται στο ΓεΣΥ, και η ζωή έρχεται πρώτη αν άλλοι εξαρτώνται από εσάς. Η σωστή σειρά εξαρτάται από τη δική σας ζωή.
Ο λογιστής μου λέει ότι δεν χρειάζομαι ασφάλεια, μόνο αποταμίευση. Ποιος έχει δίκιο;
Και οι δύο έχουν ένα μέρος της αλήθειας. Η αποταμίευση καλύπτει τα μικρά και τα προβλέψιμα· η ασφάλεια καλύπτει ό,τι δεν θα προλάβαινε να μαζευτεί, όπως μια μακριά ασθένεια τον δεύτερο χρόνο της επιχείρησης. Ρωτήστε: «αν σταματούσα για ένα χρόνο από αύριο, θα έφταναν οι αποταμιεύσεις μου;».
Χρειάζομαι ασφάλεια επαγγελματικής ευθύνης σαν freelancer, και διαφέρει από την προσωπική κάλυψη;
Διαφέρει: η επαγγελματική ευθύνη καλύπτει ζημιά που μπορεί να προκαλέσετε σε πελάτη με τη δουλειά σας, ενώ η προσωπική κάλυψη προστατεύει εσάς και το εισόδημά σας. Είναι γενικός κλάδος· ρωτήστε τον σύνδεσμο του επαγγέλματός σας ή διαμεσολαβητή γενικού κλάδου αν είναι υποχρεωτική ή χρήσιμη.
Οδηγώ ταξί μέσω εφαρμογής. Καλύπτομαι όσο δουλεύω;
Για το όχημα, η ασφάλεια πρέπει να γράφει την επαγγελματική χρήση· αν όχι, ενημερώστε γραπτώς την ασφαλιστική πριν την επόμενη διαδρομή. Ρωτήστε και την πλατφόρμα τι καλύπτει η ίδια. Για εσάς, σκεφτείτε προστασία εισοδήματος, γιατί χωρίς οδήγηση δεν υπάρχει εισόδημα.
Ερωτήσεις που αξίζει να κάνετε
- Με ποιο εισόδημα θα υπολογιζόταν η κάλυψη, και τι έγγραφα θα ζητούσατε σε μια απαίτηση;
- Ποια είναι η περίοδος αναμονής και πόσο κοστίζει κάθε επιλογή;
- Ο ορισμός της ανικανότητας αφορά τη δική μου δουλειά;
- Για το όχημα: είναι δηλωμένη η επαγγελματική χρήση;
Τι μπορείτε να κάνετε από σήμερα
- Υπολογίστε τα μηνιαία έξοδα σπιτιού και δουλειάς.
- Ξεκινήστε ή μεγαλώστε το ταμείο έκτακτης ανάγκης, με στόχο λίγους μήνες εξόδων.
- Μαζέψτε φορολογικές δηλώσεις των τελευταίων ετών, για να δείτε ποιο εισόδημα αποδεικνύεται.
- Ρωτήστε τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις τι δικαιούστε αν αρρωστήσετε.
- Αν οδηγείτε για δουλειά, ενημερώστε γραπτώς την ασφαλιστική του οχήματος.
Κάθε συμβόλαιο έχει τους δικούς του όρους. Ό,τι γράφουμε εδώ είναι γενική ενημέρωση, όχι συμβουλή· για τη δική σας περίπτωση ισχύει ό,τι ορίζει το δικό σας συμβόλαιο, και αξίζει να το επιβεβαιώσετε γραπτώς με την ασφαλιστική σας εταιρεία.
Για αποταμιευτικά, επενδυτικά και συνταξιοδοτικά προγράμματα το κείμενο είναι εκπαιδευτικό, όχι σύσταση για συγκεκριμένο προϊόν ή ταμείο. Οι αποδόσεις του παρελθόντος δεν εγγυώνται τις μελλοντικές και η αξία μπορεί να πέσει. Το τι ταιριάζει σε εσάς το κρίνει αδειοδοτημένος σύμβουλος, που αξιολογεί την καταλληλότητα (άρθρο 30 της Οδηγίας IDD).
Πηγές
- INDEX.cy — Social insurance in Cyprus, 2026 guide (19 August 2026)
- KPMG Cyprus — Maximum insurable earnings for 2026 (January 2026)
- CyLaw — Income Tax Law 118(I)/2002, Article 14 (deductions)
- Grant Thornton Cyprus — Cyprus Tax Reform 2026 (January 2026)
- PwC Cyprus — Tax Facts & Figures 2024 (estate duty abolished since 2000)
- Harris Kyriakides LLC, 23 May 2022 — Non-disclosure and false statements in motor insurance
- EIOPA — Thematic review on credit protection insurance sold via banks (EU, not Cyprus-specific)
- Insurance Distribution Directive (EU) 2016/97 — Article 30
Διαβάστε επίσης: Ελεύθερος επαγγελματίας: αν αρρωστήσω, ποιος με πληρώνει; · Αν αρρωστήσω και δεν μπορώ να δουλέψω; · Θα μου φτάσει η σύνταξη; · Φόροι και νόμος: τι ισχύει; · Επιχείρηση και συνέταιροι: αν λείψει κάποιος;
Αν θέλετε μια δεύτερη ματιά, κλείστε ραντεβού με σύμβουλο και φέρτε μαζί το συμβόλαιο και τις ερωτήσεις σας. Θα τα δείτε μαζί, χωρίς καμία υποχρέωση.
