Πληρώνω κάθε μήνα σε ένα unit-linked: τι γίνεται πραγματικά με κάθε ευρώ, και γιατί η αξία μπορεί να πέσει;

Ένα μέρος μπορεί να πάει σε χρεώσεις και το υπόλοιπο αγοράζει μερίδια στα ταμεία που επιλέξατε. Στη συνέχεια, ακυρώνονται μερίδια για το κόστος της κάλυψης ζωής και τις άλλες χρεώσεις. Η αξία σας είναι τα μερίδια που μένουν επί την τιμή τους.

Είναι το ποσοστό του ασφαλίστρου που αγοράζει μερίδια. Σε κάποια συμβόλαια είναι χαμηλότερο στην αρχή, γιατί εκεί καλύπτονται τα αρχικά έξοδα του συμβολαίου. Άλλα επενδύουν όλο το ποσό από την αρχή και χρεώνουν αν φύγετε νωρίς. Ζητήστε το ποσοστό για κάθε έτος.

Τη στιγμή της αγοράς, ναι. Δείτε όμως τι χρεώσεις αφαιρούνται μετά, π.χ. μηνιαία χρέωση συμβολαίου ή αμοιβή διαχείρισης, και αν υπάρχει χρέωση εξαγοράς. Το συνολικό κόστος φαίνεται στον πίνακα «κόστος με την πάροδο του χρόνου» του KID.

Συνήθως είναι η καθαρή αξία του ταμείου, μετά τις αμοιβές διαχείρισης, διαιρεμένη με τον αριθμό των μεριδίων. Πόσο συχνά υπολογίζεται, π.χ. κάθε εργάσιμη ή κάθε εβδομάδα, το λένε οι όροι ή το ενημερωτικό του ταμείου. Ρωτήστε πού δημοσιεύονται οι τιμές.

Η εταιρεία σάς πουλά μερίδια στην τιμή διάθεσης και τα αγοράζει πίσω στην τιμή εξαγοράς. Η διαφορά λέγεται περιθώριο (spread) και καλύπτει έξοδα. Πολλά προϊόντα σήμερα έχουν μία τιμή και ξεχωριστές χρεώσεις αντί για δύο τιμές. Το δικό σας το λέει το KID ή οι όροι.

Οι συναλλαγές γίνονται στην επόμενη τιμή που θα υπολογιστεί, όχι στην τελευταία που δημοσιεύτηκε. Έτσι κανείς δεν αγοράζει ή πουλά σε τιμή που ήδη ξέρει. Γι’ αυτό το ακριβές αποτέλεσμα φαίνεται λίγο αργότερα.

Συνήθως με ακύρωση μεριδίων κάθε μήνα. Το κόστος εξαρτάται από το ποσό κάλυψης, την ηλικία και την υγεία, και οι χρεώσεις αυτές μπορεί να μην είναι εγγυημένες. Στην Κύπρο, όπως σε όλη την ΕΕ, η τιμή δεν μπορεί να διαφέρει λόγω φύλου.

Γιατί ο κίνδυνος θανάτου, άρα και το κόστος της κάλυψης, ανεβαίνει με την ηλικία. Επιπλέον, όταν πέφτει η τιμή του μεριδίου, χρειάζονται περισσότερα μερίδια για το ίδιο ποσό σε ευρώ. Ρωτήστε αν μπορείτε να μειώσετε την κάλυψη ή να την πάρετε χωριστά, και τι θα σήμαινε αυτό.

Τρεις λόγοι μπορεί να συμβαίνουν μαζί: έπεσε η τιμή των μεριδίων, ακυρώθηκαν μερίδια για κόστος κάλυψης και χρεώσεις, και τα πρώτα χρόνια επενδύθηκε μικρότερο ποσοστό. Η ετήσια κατάσταση συνήθως δείχνει και τα τρία. Αν δεν τα βλέπετε, ζητήστε ανάλυση γραπτώς.

Συνήθως χρεώσεις στο ασφάλιστρο, χρέωση συμβολαίου, αμοιβή διαχείρισης ταμείου, κόστος κάλυψης ζωής, χρεώσεις αλλαγής ταμείου και εξαγοράς. Τις βρίσκετε στους όρους, στις πληροφορίες πριν από τη σύμβαση και στο KID, στον πίνακα «σύνθεση του κόστους». Μπορείτε να ζητήσετε και αναλυτική κατάσταση.

Τα πληρωθέντα ασφάλιστρα είναι όσα δώσατε. Η αξία ταμείου είναι τα μερίδια επί την τιμή τους σήμερα. Η αξία εξαγοράς είναι όσα θα παίρνατε αν ακυρώνατε σήμερα, μετά από τυχόν χρέωση εξαγοράς.

Με χρεώσεις στην αρχή, τα πρώτα χρόνια επενδύεται μικρότερο μέρος του ασφαλίστρου. Με χρεώσεις στο τέλος, επενδύεται όλο από την αρχή, αλλά αν φύγετε νωρίς πληρώνετε χρέωση εξαγοράς. Και στα δύο, μια πρόωρη έξοδος συνήθως κοστίζει.

Πολλά συμβόλαια το επιτρέπουν. Η έκτακτη καταβολή μπορεί να έχει δικό της ποσοστό επένδυσης και δικές της χρεώσεις, διαφορετικές από το τακτικό ασφάλιστρο. Ζητήστε τους όρους της γραπτώς πριν πληρώσετε.

Τα μερίδια είναι ο τρόπος που μετριέται η αξία του συμβολαίου σας· τα ίδια τα στοιχεία ενεργητικού τα κατέχει η εταιρεία. Ο νόμος ζητά να αντιστοιχούν στα μερίδια και να είναι αναγνωρίσιμα. Σε περίπτωση εκκαθάρισης, οι ασφαλισμένοι έχουν προτεραιότητα· δείτε το άρθρο μας για το τι γίνεται αν πτωχεύσει μια ασφαλιστική.

Συχνά το ποσό κάλυψης σε θάνατο είναι καθορισμένο, όσο το συμβόλαιο είναι σε ισχύ και υπάρχουν αρκετά μερίδια για τις χρεώσεις. Η επενδυτική αξία συνήθως δεν είναι εγγυημένη. Κάποια προϊόντα έχουν ειδικές εγγυήσεις με κόστος· διαβάστε τι γράφει το KID.

Εξαρτάται από το συμβόλαιο. Κάποια πληρώνουν το μεγαλύτερο από τα δύο, άλλα το άθροισμά τους, άλλα μόνο την αξία του ταμείου. Είναι από τα πρώτα πράγματα που αξίζει να ρωτήσετε, γιατί αλλάζει και το κόστος της κάλυψης.

Είναι ένα παράδειγμα του τι μπορεί να γίνει με διαφορετικές αποδόσεις. Ο νόμος στην Κύπρο ζητά τρία επιτόκια και δήλωση ότι είναι μόνο μοντέλο, χωρίς συμβατική αξίωση. Κανένα από τα τρία δεν είναι υπόσχεση· το πραγματικό αποτέλεσμα μπορεί να είναι και χαμηλότερο.

Πρακτικά ναι: αν τα μερίδια δεν φτάνουν για τις χρεώσεις, η κάλυψη μπορεί να σταματήσει. Γι’ αυτό, πριν κάνετε ανάληψη ή διακοπή πληρωμών, ρωτήστε πόσο θα κρατήσει η κάλυψη. Οι όροι λένε τι ειδοποίηση θα πάρετε.

Κάποια συμβόλαια προσθέτουν μερίδια μετά από ορισμένα χρόνια ή στη λήξη. Αν είναι εγγυημένο και με ποιες προϋποθέσεις, π.χ. χωρίς διακοπή πληρωμών, το λένε μόνο οι όροι. Μην το υπολογίζετε αν δεν το βλέπετε γραμμένο ως εγγυημένο.

Συνήθως τα μερίδια μεταφέρονται σε άλλο ταμείο, και οι όροι λένε πώς και με ποια ειδοποίηση. Συχνά σας δίνεται και η δυνατότητα να διαλέξετε άλλο ταμείο. Διαβάστε προσεκτικά κάθε τέτοια επιστολή και ρωτήστε αν η αλλαγή έχει κόστος.

Κάποια συμβόλαια το επιτρέπουν. Κάθε ανάληψη ακυρώνει μερίδια, και μπορεί να μείνουν λιγότερα για την κάλυψη ζωής. Στην Κύπρο, μια μερική εξαγορά μπορεί να έχει φορολογικές συνέπειες αν πήρατε έκπτωση για τα ασφάλιστρα· ρωτήστε φοροτεχνικό.

Είναι η μέρα που υπολογίζεται η τιμή και εκτελούνται οι εντολές. Λόγω της τιμολόγησης με την επόμενη τιμή και των ελέγχων, η εντολή μπορεί να εκτελεστεί σε επόμενη ημέρα. Ζητήστε γραπτώς ποια ημερομηνία αποτίμησης θα χρησιμοποιηθεί και πότε θα πληρωθείτε.