Η πρόταση γράφει «εγγυημένο»: εγγυημένο από ποιον, για ποιο ποσό, και τι γίνεται με τα μερίσματα και τη λήξη;
Εγγυημένο κεφάλαιο, τεχνικό επιτόκιο, ετήσιο και τελικό μέρισμα, εξομάλυνση, μείωση λόγω αγοραίας αξίας, σχέδια σπουδών, εφάπαξ ή πρόσοδος: τι σημαίνει πραγματικά κάθε λέξη. Εκπαιδευτικό κείμενο, χωρίς σύσταση για κανένα προϊόν.
Με δυο λόγια
Μια εγγύηση τη δίνει η ίδια η ασφαλιστική εταιρεία, με τους όρους του συμβολαίου· δεν είναι κρατική εγγύηση, και συχνά ισχύει μόνο στη λήξη ή σε θάνατο, όχι απαραίτητα σε πρόωρη εξαγορά. Ρωτήστε τι ακριβώς είναι εγγυημένο, πότε, και τι γίνεται αν φύγετε νωρίτερα.
- Στην πρότασή σας, σημειώστε με διαφορετικό χρώμα τα εγγυημένα και τα προβλεπόμενα ποσά.
- Ζητήστε τον πίνακα αξιών εξαγοράς ανά έτος και κρατήστε τον με το συμβόλαιο.
- Αν έχετε συμμετοχικό συμβόλαιο, μαζέψτε τις ετήσιες ενημερώσεις για τα μερίσματα· το τελικό μέρισμα δεν είναι γνωστό μέχρι το τέλος.
- Πριν από μια λήξη, ρωτήστε γραπτώς τι επιλογές πληρωμής έχετε.
Από τη σειρά «Οι ερωτήσεις που φοβάστε να κάνετε», ενότητα «Πώς δουλεύει»: ερωτήσεις που κάνουν πραγματικοί άνθρωποι, με ειλικρινείς απαντήσεις.
Με μια ματιά
- Μια εγγύηση τη δίνει η ασφαλιστική εταιρεία, με τους όρους του συμβολαίου. Ρωτήστε τι ακριβώς είναι εγγυημένο, πότε, και τι γίνεται αν φύγετε νωρίτερα.
- Το ετήσιο μέρισμα, αφού προστεθεί, συνήθως δεν αφαιρείται. Το τελικό μέρισμα δεν είναι γνωστό μέχρι το τέλος.
- Στην απεικόνιση, ό,τι είναι πάνω από τα εγγυημένα πρέπει να φαίνεται με τρία επιτόκια και να δηλώνεται ως μοντέλο (άρθρο 227 του Ν. 38(I)/2016).
- Στα συμμετοχικά συμβόλαια παίρνετε κάθε χρόνο ενημέρωση για τη συμμετοχή στα κέρδη. Κρατήστε τις.
Η λέξη που καθησυχάζει, και τα ψιλά γράμματα
Η λέξη «εγγυημένο» είναι από τις πιο καθησυχαστικές σε μια πρόταση. Και πολλοί διστάζουν να ρωτήσουν «εγγυημένο από ποιον;», για να μη φανούν καχύποπτοι. Είναι όμως η πιο λογική ερώτηση. Μια εγγύηση έχει πάντα τρία στοιχεία: ποιος τη δίνει, για ποιο ποσό, και κάτω από ποιες προϋποθέσεις. Εδώ εξηγούμε τους όρους που συναντάτε σε εγγυημένα, συμμετοχικά και αποταμιευτικά προγράμματα, χωρίς να προτείνουμε κανένα.
Εγγυημένο από ποιον;
Η εγγύηση ενός ασφαλιστηρίου τη δίνει η ίδια η ασφαλιστική εταιρεία· δεν είναι κρατική εγγύηση. Ισχύει με τους όρους του συμβολαίου, συχνά μόνο στη λήξη ή σε θάνατο, και όχι απαραίτητα σε μια πρόωρη εξαγορά. Αν μια ασφαλιστική ζωής τεθεί υπό εκκαθάριση, ο νόμος προβλέπει ότι τα συμβόλαια ζωής δεν ακυρώνονται αυτόματα και ότι οι απαιτήσεις των ασφαλισμένων έχουν προτεραιότητα στα περιουσιακά της στοιχεία. Από το 2024 υπάρχει και Ταμείο Εγγύησης Ασφαλίσεων Ζωής· τα όρια πληρωμής του ορίζονται σε ξεχωριστή συμφωνία, που δεν μπορέσαμε να βρούμε, γι’ αυτό δεν αναφέρουμε ποσό. Ρωτήστε την Υπηρεσία Ελέγχου Ασφαλιστικών Εταιρειών για τα τρέχοντα όρια.
Οι όροι, ένας ένας
| Όρος | Τι σημαίνει συνήθως |
|---|---|
| Εγγυημένο (τεχνικό) επιτόκιο | Ένα ελάχιστο επιτόκιο που χρησιμοποιεί η εταιρεία για τα εγγυημένα ποσά. Δεν σημαίνει ότι όλο το ποσό που πληρώνετε αυξάνεται με αυτό, γιατί πρώτα αφαιρούνται κάλυψη και έξοδα. |
| Ετήσιο μέρισμα (reversionary bonus) | Προστίθεται κατά τη διάρκεια· αφού ανακοινωθεί, συνήθως δεν αφαιρείται. |
| Τελικό μέρισμα (terminal bonus) | Πληρώνεται στη λήξη, μερικές φορές και σε εξαγορά. Δεν είναι γνωστό από πριν. |
| Εξομάλυνση | Μέρος των αποδόσεων των καλών χρονιών κρατιέται για να στηρίξει τις κακές. |
| Μείωση λόγω αγοραίας αξίας (MVR) | Μια μείωση σε πρόωρη ανάληψη μετά από κακές αποδόσεις, ώστε όσοι φεύγουν να μην παίρνουν περισσότερα από όσα αξίζουν οι επενδύσεις. |
| Εγγυημένα και προβλεπόμενα ποσά | Τα εγγυημένα δεσμεύουν την εταιρεία με τους όρους του συμβολαίου. Τα προβλεπόμενα είναι παραδείγματα, όχι υπόσχεση. |
Σχέδια σπουδών, εφάπαξ ή πρόσοδος
Ένα σχέδιο αποταμίευσης για τις σπουδές ενός παιδιού συνήθως έχει έναν γονιό ως ασφαλισμένο και πληρωτή, και πληρώνει σε μια συγκεκριμένη ηλικία του παιδιού, εφάπαξ ή σε δόσεις. Πολλά σχέδια έχουν και κάλυψη για τον γονιό: αν πεθάνει, η εταιρεία μπορεί να συνεχίσει τις καταβολές ή να πληρώσει ένα ποσό, ανάλογα με τους όρους. Αυτό δεν ισχύει αυτόματα· ελέγξτε το πριν υπογράψετε. Στη λήξη, μερικά συμβόλαια δίνουν επιλογή ανάμεσα σε εφάπαξ και σε πρόσοδο, δηλαδή τακτικές πληρωμές· η πρόσοδος μπορεί να έχει εγγυημένη περίοδο, ώστε αν πεθάνετε νωρίς να συνεχίσουν να πληρώνονται οι δικαιούχοι για το υπόλοιπο της περιόδου.
Πώς συγκρίνετε με μια κατάθεση, χωρίς να σας πουλά κανείς
- Ίδιο χρονικό διάστημα. Συγκρίνετε για τον ίδιο ορίζοντα, π.χ. μέχρι τις σπουδές, όχι για έναν χρόνο.
- Τι παίρνετε εκτός από αποταμίευση. Ένα ασφαλιστήριο μπορεί να έχει κάλυψη ζωής ή απαλλαγή ασφαλίστρων· μια κατάθεση όχι.
- Ευελιξία. Τι κοστίζει να πάρετε τα χρήματα νωρίτερα σε κάθε περίπτωση.
- Ποιος εγγυάται τι. Οι καταθέσεις έχουν σύστημα εγγύησης καταθέσεων μέχρι ένα όριο· ένα ασφαλιστήριο έχει τις εγγυήσεις του συμβολαίου και την προστασία του νόμου για τις ασφαλίσεις ζωής.
- Φόρος. Τα ασφάλιστρα ζωής μπορεί να δίνουν φορολογική έκπτωση μέσα σε όρια (7% του ποσού κάλυψης και το συνολικό όριο του 1/5 του εισοδήματος), αλλά μια πρόωρη εξαγορά μπορεί να φέρει επιστροφή μέρους της. Ρωτήστε φοροτεχνικό για τη δική σας περίπτωση.
Το αν ένα αποταμιευτικό ασφαλιστήριο ταιριάζει σε εσάς δεν το κρίνει ένα άρθρο. Το κρίνει αδειοδοτημένος σύμβουλος, που πρέπει να σας δώσει γραπτή δήλωση καταλληλότητας για κάθε επενδυτικό ασφαλιστικό προϊόν (άρθρο 30 της IDD).
Οι ερωτήσεις σας, μία μία
Τι είναι το «ετήσιο μέρισμα» (reversionary bonus) και μπορεί να αφαιρεθεί αφού προστεθεί;
Είναι ένα ποσό που προστίθεται στο συμβόλαιο κατά τη διάρκεια, συνήθως κάθε χρόνο. Αφού ανακοινωθεί, κανονικά δεν αφαιρείται, αλλά μπορεί να πληρωθεί ολόκληρο μόνο στη λήξη ή σε θάνατο. Σε πρόωρη εξαγορά μπορεί να μην το πάρετε όλο. Διαβάστε τι λένε οι όροι σας.
Τι είναι το «τελικό μέρισμα» (terminal bonus) και γιατί κανείς δεν μπορεί να μου πει από πριν πόσο θα είναι;
Πληρώνεται στο τέλος και εξαρτάται από τις αποδόσεις όλων των χρόνων. Γι’ αυτό δεν είναι γνωστό από πριν, ούτε εγγυημένο. Αν μια πρόταση το δείχνει, είναι παράδειγμα, όχι υπόσχεση.
Τι σημαίνει «εξομάλυνση» των αποδόσεων σε ένα ταμείο με συμμετοχή στα κέρδη;
Η εταιρεία κρατά μέρος των κερδών των καλών χρονιών για να στηρίξει τα μερίσματα στις κακές. Έτσι οι αξίες κινούνται πιο ομαλά από τις αγορές. Η εξομάλυνση δεν είναι εγγύηση και έχει όρια.
Τι είναι η «μείωση λόγω αγοραίας αξίας» (MVR) και γιατί μπορεί να μειώσει τα χρήματά μου αν φύγω νωρίς;
Είναι μια μείωση που μπορεί να εφαρμοστεί σε πρόωρη ανάληψη, όταν οι επενδύσεις αξίζουν λιγότερο από την αξία που δείχνει το συμβόλαιο. Σκοπός είναι να μην πληρώνονται όσοι φεύγουν σε βάρος όσων μένουν. Ρωτήστε αν το συμβόλαιό σας έχει τέτοιον όρο και πότε δεν εφαρμόζεται, π.χ. στη λήξη.
Η πρόταση γράφει «εγγυημένο κεφάλαιο». Εγγυημένο από ποιον και με ποιους όρους;
Από την ασφαλιστική εταιρεία, όχι από το κράτος. Συνήθως ισχύει σε συγκεκριμένη ημερομηνία, π.χ. στη λήξη, και αν τηρηθούν οι όροι, π.χ. όλες οι πληρωμές. Ρωτήστε γραπτώς τι ποσό ακριβώς είναι εγγυημένο, πότε, και τι γίνεται σε πρόωρη έξοδο.
Η εγγύηση ισχύει μόνο στη λήξη ή και αν εξαγοράσω νωρίτερα;
Πολλές εγγυήσεις ισχύουν μόνο στη λήξη ή σε θάνατο. Σε πρόωρη εξαγορά ισχύει η αξία εξαγοράς, που μπορεί να είναι μικρότερη. Ο πίνακας αξιών εξαγοράς είναι μέρος των πληροφοριών πριν από τη σύμβαση· ζητήστε τον.
Τι είναι το «εγγυημένο επιτόκιο» (τεχνικό επιτόκιο) σε ένα αποταμιευτικό συμβόλαιο;
Είναι ένα ελάχιστο επιτόκιο που η εταιρεία χρησιμοποιεί για τον υπολογισμό των εγγυημένων ποσών. Δεν εφαρμόζεται σε όλο το ασφάλιστρο, γιατί πρώτα αφαιρούνται κάλυψη και έξοδα. Ρωτήστε σε ποιο ποσό εφαρμόζεται και για πόσα χρόνια.
Ποια η διαφορά ανάμεσα στα «εγγυημένα» και στα «προβλεπόμενα» ποσά στην προσφορά μου;
Τα εγγυημένα δεσμεύουν την εταιρεία με τους όρους του συμβολαίου. Τα προβλεπόμενα είναι παραδείγματα με τρία επιτόκια, που ο νόμος ζητά να δηλώνονται ως μοντέλο χωρίς συμβατική αξίωση. Σχεδιάστε με τα εγγυημένα και δείτε τα υπόλοιπα ως πιθανότητα.
Πώς δουλεύει συνήθως ένα σχέδιο αποταμίευσης για τις σπουδές του παιδιού — ποιος πληρώνει, ποιος παίρνει, πότε;
Συνήθως ο γονιός είναι κάτοχος, ασφαλισμένος και πληρωτής, και το ποσό πληρώνεται σε μια ηλικία του παιδιού, εφάπαξ ή σε δόσεις. Ποιος παίρνει τα χρήματα το ορίζει το συμβόλαιο και οι δικαιούχοι. Δείτε και τον οδηγό μας για τις σπουδές των παιδιών.
Αν ο γονιός που πληρώνει το σχέδιο αποταμίευσης του παιδιού πεθάνει, σταματούν οι πληρωμές ή το σχέδιο συνεχίζεται;
Εξαρτάται από το σχέδιο. Κάποια έχουν κάλυψη που συνεχίζει τις καταβολές ή πληρώνει ένα ποσό, ώστε ο στόχος να μείνει. Άλλα απλώς πληρώνουν την αξία που υπάρχει. Ρωτήστε γραπτώς πριν υπογράψετε.
Ποια η διαφορά ανάμεσα στο να πάρω εφάπαξ ποσό στη λήξη και στο να το παίρνω σε τακτικές δόσεις (πρόσοδο);
Το εφάπαξ σας δίνει όλο το ποσό και την ευθύνη να το διαχειριστείτε. Η πρόσοδος σας δίνει τακτικό εισόδημα, συχνά για όλη τη ζωή, αλλά συνήθως δεν αλλάζει γνώμη μετά. Ρωτήστε τι επιλογές έχει το συμβόλαιό σας και πώς φορολογείται κάθε μία· η φορολογία θέλει φοροτεχνικό.
Τι είναι μια πρόσοδος (annuity) και τι γίνεται με τα χρήματα αν πεθάνω λίγο μετά την έναρξή της;
Είναι τακτικές πληρωμές που αγοράζονται με ένα κεφάλαιο. Σε μια απλή πρόσοδο, αν πεθάνετε νωρίς, οι πληρωμές σταματούν. Γι’ αυτό υπάρχουν επιλογές όπως εγγυημένη περίοδος ή πρόσοδος για δύο πρόσωπα, με χαμηλότερη πληρωμή. Ρωτήστε τι προβλέπεται.
Τι είναι η «εγγυημένη περίοδος» σε μια πρόσοδο;
Είναι ένας ελάχιστος αριθμός ετών για τον οποίο πληρώνεται η πρόσοδος, ακόμη κι αν ο δικαιούχος πεθάνει νωρίτερα. Το υπόλοιπο της περιόδου πηγαίνει στους δικαιούχους που ορίσατε. Η πληρωμή είναι συνήθως λίγο χαμηλότερη για αυτή την προστασία.
Εφάπαξ ασφάλιστρο ή τακτικό ασφάλιστρο — πώς διαφέρουν οι δύο τρόποι πληρωμής ενός αποταμιευτικού;
Με εφάπαξ, πληρώνετε μία φορά ένα μεγάλο ποσό· με τακτικό, πληρώνετε σταδιακά. Τα κόστη και οι όροι εξόδου διαφέρουν. Στο εφάπαξ, ο νόμος επιτρέπει η επιστροφή σε υπαναχώρηση μέσα στις 30 ημέρες να μειωθεί κατά τις απώλειες από πτώση των αγορών.
Πώς συγκρίνω ένα αποταμιευτικό συμβόλαιο με το να κρατάω απλώς τα χρήματα σε κατάθεση, χωρίς να μου πουλάει κανείς τίποτα;
Συγκρίνετε για τον ίδιο ορίζοντα, με τα εγγυημένα ποσά και όχι τα προβλεπόμενα, και προσθέστε τι άλλο δίνει το συμβόλαιο, π.χ. κάλυψη ζωής. Δείτε τι κοστίζει μια πρόωρη έξοδος σε κάθε περίπτωση. Για το τι ταιριάζει σε εσάς, ζητήστε γραπτή αξιολόγηση καταλληλότητας.
Πού βλέπω το μέρισμα που προστέθηκε φέτος στο συμμετοχικό μου συμβόλαιο;
Στην ετήσια ενημέρωση για τη συμμετοχή στα κέρδη, που ο νόμος στην Κύπρο υποχρεώνει την εταιρεία να στέλνει. Αν δεν την πήρατε, ζητήστε τη γραπτώς. Κρατήστε τις ενημερώσεις όλων των ετών μαζί.
Το αποταμιευτικό μου λήγει σε περίοδο που οι αγορές είναι πεσμένες. Τι επιλογές έχουν συνήθως οι άνθρωποι;
Εξαρτάται από τους όρους: κάποια συμβόλαια επιτρέπουν παράταση, αναβολή της πληρωμής ή μεταφορά σε άλλο ταμείο. Τα εγγυημένα ποσά, αν υπάρχουν, ισχύουν στη λήξη. Ρωτήστε γραπτώς μερικούς μήνες πριν και συζητήστε τις επιλογές με σύμβουλο.
Τι είναι το «εγγυημένο επιτόκιο προσόδου» σε ένα παλιό συνταξιοδοτικό ή αποταμιευτικό συμβόλαιο;
Είναι μια δέσμευση σε παλαιότερα συμβόλαια να μετατραπεί το κεφάλαιο σε πρόσοδο με προκαθορισμένους όρους. Μπορεί να έχει αξία, γι’ αυτό μην την παρατήσετε χωρίς να το ελέγξετε. Ρωτήστε την εταιρεία αν το δικό σας συμβόλαιο έχει τέτοιον όρο, και τι χάνετε αν μεταφέρετε ή εξαγοράσετε.
Ερωτήσεις που αξίζει να κάνετε γραπτώς
- Τι ποσό ακριβώς είναι εγγυημένο, σε ποια ημερομηνία, και με ποιες προϋποθέσεις;
- Ισχύει η εγγύηση σε πρόωρη εξαγορά; Ποια είναι η αξία εξαγοράς σε κάθε έτος;
- Υπάρχει όρος μείωσης λόγω αγοραίας αξίας, και πότε δεν εφαρμόζεται;
- Αν πεθάνει ο γονιός που πληρώνει, τι γίνεται με το σχέδιο του παιδιού;
- Στη λήξη, τι επιλογές έχω: εφάπαξ, δόσεις, πρόσοδο, παράταση;
Τι μπορείτε να κάνετε από σήμερα
- Στην πρότασή σας, σημειώστε με διαφορετικό χρώμα τα εγγυημένα και τα προβλεπόμενα ποσά.
- Ζητήστε τον πίνακα αξιών εξαγοράς ανά έτος και κρατήστε τον με το συμβόλαιο.
- Αν έχετε συμμετοχικό συμβόλαιο, μαζέψτε τις ετήσιες ενημερώσεις για τα μερίσματα· αν λείπουν, ζητήστε τις.
- Έξι μήνες πριν από μια λήξη, ρωτήστε γραπτώς τι επιλογές πληρωμής έχετε.
- Για ένα παλιό συμβόλαιο, ρωτήστε αν έχει εγγυημένο επιτόκιο ή εγγυημένο επιτόκιο προσόδου πριν το αλλάξετε.
Τι πήγε στραβά σε άλλους — και πώς το αποφεύγετε
- Κάποιος πίστεψε ότι τα προβλεπόμενα ποσά ήταν εγγυημένα. Οι εποπτικές αρχές της ΕΕ (EIOPA) σημειώνουν ότι τα υβριδικά συμβόλαια, που ενώνουν unit-linked, συμμετοχή στα κέρδη και μερικές εγγυήσεις, είναι πιο δύσκολα στην κατανόηση. Ζητήστε να σας δείξουν γραπτώς ποια γραμμή της πρότασης είναι εγγυημένη.
- Μια πρόωρη εξαγορά πήρε λιγότερα από όσα «έγραφε» η εγγύηση. Η εξαγορά και η καθυστέρησή της είναι κατηγορίες παραπόνων που καταγράφει ο Χρηματοοικονομικός Επίτροπος στην Κύπρο. Πριν εξαγοράσετε, ζητήστε γραπτώς το ακριβές ποσό, τι αφαιρείται και γιατί, και ρωτήστε τι άλλες επιλογές υπάρχουν.
- Ένα σχέδιο σπουδών σταμάτησε όταν πέθανε ο γονιός, και η οικογένεια το έμαθε τότε. Η κάλυψη του γονιού δεν υπάρχει σε όλα τα σχέδια. Ρωτήστε πριν υπογράψετε, και κρατήστε την απάντηση στον φάκελο της οικογένειας.
Κάθε συμβόλαιο έχει τους δικούς του όρους. Ό,τι γράφουμε εδώ είναι γενική ενημέρωση, όχι συμβουλή· για τη δική σας περίπτωση ισχύει ό,τι ορίζει το δικό σας συμβόλαιο, και αξίζει να το επιβεβαιώσετε γραπτώς με την ασφαλιστική σας εταιρεία.
Εκπαιδευτικό κείμενο, όχι επενδυτική συμβουλή ούτε σύσταση για συγκεκριμένο ταμείο ή προϊόν. Οι παλαιότερες αποδόσεις δεν εγγυώνται τις μελλοντικές, και η αξία μιας επένδυσης μπορεί να ανέβει ή να πέσει. Το ποιο ταμείο ταιριάζει σε εσάς κρίνεται από αδειοδοτημένο σύμβουλο, που αξιολογεί την καταλληλότητα με βάση τους στόχους, τον χρονικό ορίζοντα, την οικονομική σας κατάσταση και την ανοχή σας στον κίνδυνο (άρθρο 30 της Οδηγίας για τη Διανομή Ασφαλιστικών Προϊόντων, IDD). Το AVRASTRO δεν είναι ασφαλιστική εταιρεία.
Πηγές
- CyLaw — Law 38(I)/2016, Article 227 (information before a life contract; illustrations; profit-sharing statement)
- CyLaw — Law 38(I)/2016, Article 228 (right to withdraw from a life contract)
- CyLaw — Law 38(I)/2016, Article 324 (life contracts continue in a winding-up)
- CyLaw — Law 38(I)/2016, Article 324A (Life Insurance Guarantee Fund; limits set by a separate agreement)
- CyLaw — Law 38(I)/2016, Article 327 (priority of insurance claims in a winding-up)
- Insurance Distribution Directive (EU) 2016/97 — Article 30 (suitability)
- PRIIPs Regulation (EU) 1286/2014 — Article 13 (Key Information Document in good time)
- EIOPA — Consumer Trends fact sheet (unit-linked and hybrid products; EU)
- Wikipedia — With-profits policy (definitions; UK-centred, not Cyprus)
- CyLaw — Income Tax Law 118(I)/2002, Article 14 (deductions; 7% and 1/5; surrender)
- Cyprus Mail, 25 May 2024 — Complaints to the Financial Ombudsman on the up (insurance complaint categories)
Διαβάστε επίσης: Αποταμίευση για τις ανάγκες που δεν βλέπετε ακόμη · Σπουδές παιδιού: αποταμίευση και προστασία μαζί · Οδηγός για τις σπουδές των παιδιών · Εξαγορά: γιατί τα πρώτα χρόνια παίρνω λιγότερα · Μπορώ να χάσω τις οικονομίες μου; · Κι αν πτωχεύσει η ασφαλιστική; · Ορισμένου χρόνου, ισόβια, αποταμιευτική, unit-linked: ποια είναι ποια; · Πώς δουλεύει από μέσα ένα unit-linked; · Όλες οι ερωτήσεις που φοβάστε να κάνετε
