Χωρίζουμε: ποιος κρατά τα συμβόλαια, ποιος πληρώνει, και τι γίνεται με τα παιδιά;
Σε έναν χωρισμό τα συμβόλαια μένουν συχνά τελευταία, και εκεί κρύβονται εκπλήξεις: ο πρώην που είναι ακόμα δικαιούχος, ένα ασφάλιστρο που σταμάτησε σιωπηλά, ένα κοινό στεγαστικό. Τι ελέγχετε και με ποια σειρά.
Με δυο λόγια
Τα συμβόλαια συνεχίζουν να «δουλεύουν» με ό,τι γράφουν, όχι με ό,τι άλλαξε στη ζωή σας: ένα διαζύγιο δεν αλλάζει από μόνο του τον δικαιούχο. Ξεκινήστε βρίσκοντας σε κάθε συμβόλαιο τον κάτοχο, τον ασφαλισμένο, τον δικαιούχο και τον πληρωτή.
- Φτιάξτε πίνακα με όλα τα συμβόλαια και τους τέσσερις ρόλους, και δείξτε τον στον δικηγόρο σας πριν υπογράψετε συμφωνία.
- Ζητήστε γραπτώς από κάθε ασφαλιστική βεβαίωση ότι το συμβόλαιο είναι σε ισχύ και πληρωμένο.
- Αν η ασφάλεια ζωής πρέπει να στηρίζει τη διατροφή των παιδιών, γράψτε το στη συμφωνία, με τρόπο που ελέγχεται κάθε χρόνο.
- Αν βγαίνετε από ομαδικό σχέδιο, κανονίστε τη συνέχεια πριν λήξει.
Από τη σειρά «Οι ερωτήσεις που φοβάστε να κάνετε»: ερωτήσεις που κάνουν πραγματικοί άνθρωποι, με ειλικρινείς απαντήσεις.
Με μια ματιά
- Σε κάθε συμβόλαιο βρείτε τέσσερις ρόλους: κάτοχος, ασφαλισμένος, δικαιούχος, πληρωτής. Αυτός ο χάρτης λύνει τα περισσότερα ερωτήματα.
- Ένα διαζύγιο δεν αλλάζει από μόνο του τον δικαιούχο. Αν θέλετε αλλαγή, τη ζητά γραπτώς ο κάτοχος.
- Αν η ασφάλεια ζωής πρέπει να στηρίζει τη διατροφή των παιδιών, γράψτε το στη συμφωνία, με τρόπο που μπορεί να ελεγχθεί κάθε χρόνο.
- Ζητήστε από την ασφαλιστική γραπτή επιβεβαίωση ότι το συμβόλαιο είναι σε ισχύ και πληρωμένο.
Όταν όλα αλλάζουν μαζί
Ένας χωρισμός είναι κούραση, θλίψη, συχνά θυμός, και ατελείωτα χαρτιά. Είναι κατανοητό να μη θέλετε ν’ ανοίξετε άλλο ένα θέμα. Τα συμβόλαια όμως συνεχίζουν να «δουλεύουν» με ό,τι γράφουν, όχι με ό,τι έχει αλλάξει στη ζωή σας. Μια ώρα ελέγχου τώρα μπορεί να γλιτώσει τα παιδιά σας από μια δύσκολη έκπληξη αργότερα.
Ο χάρτης των τεσσάρων ρόλων
| Ρόλος | Τι σημαίνει | Γιατί μετρά στον χωρισμό |
|---|---|---|
| Κάτοχος | Αυτός που υπέγραψε τη σύμβαση | Συνήθως αλλάζει δικαιούχους, ακυρώνει ή εξαγοράζει |
| Ασφαλισμένος | Αυτός του οποίου η ζωή ή η υγεία καλύπτεται | Μπορεί να μην είναι ο κάτοχος |
| Δικαιούχος | Αυτός που λαμβάνει την αποζημίωση θανάτου | Δεν αλλάζει αυτόματα με το διαζύγιο |
| Πληρωτής | Αυτός από του οποίου τον λογαριασμό φεύγει το ασφάλιστρο | Αν σταματήσει, το συμβόλαιο μπορεί να ακυρωθεί |
Διατροφή και παιδιά: αν λείψει ο γονιός που την πληρώνει
Η διατροφή στηρίζεται στο εισόδημα του γονιού που την πληρώνει. Αν εκείνος πεθάνει, η υποχρέωση μένει χωρίς πηγή. Γι’ αυτό πολλοί γονείς συμφωνούν να υπάρχει ασφάλεια ζωής με δικαιούχους τα παιδιά ή πρόσωπο που θα διαχειρίζεται τα χρήματα για αυτά. Αν μπορεί ένα δικαστήριο στην Κύπρο να το επιβάλει δεν μπορέσαμε να το επιβεβαιώσουμε· μπορεί όμως να γραφτεί σε μια συμφωνία, και ο δικηγόρος σας ξέρει πώς. Ζητήστε να προβλέπεται ετήσια απόδειξη ότι το συμβόλαιο ισχύει και πληρώνεται.
Κοινά συμβόλαια και κοινό στεγαστικό
Ένα κοινό συμβόλαιο ζωής για δύο ανθρώπους δεν «σπάει» μόνο του στα δύο. Αν καλύπτει κοινό στεγαστικό, η τράπεζα έχει συχνά δικαίωμα πάνω του, οπότε κάθε αλλαγή περνά και από εκείνη. Ο νόμος για τα στεγαστικά δάνεια λέει ότι η τράπεζα δέχεται ασφαλιστήριο από άλλη εταιρεία αν το επίπεδο κάλυψης είναι αντίστοιχο με αυτό που ζήτησε. Μην ακυρώσετε το παλιό πριν η τράπεζα δεχτεί γραπτώς το νέο.
Τι πήγε στραβά σε άλλους — και πώς το αποφεύγετε
- Ένα ασφάλιστρο σταμάτησε σιωπηλά και το συμβόλαιο ακυρώθηκε. Σε υγείας, ένα συμβόλαιο που επανενεργοποιείται μπορεί να θεωρηθεί νέο, και οι περίοδοι αναμονής ξεκινούν από την αρχή (Κύπρος). Πώς το αποφεύγετε: ζητήστε γραπτώς την κατάσταση πληρωμών, πληρώνετε με πάγια εντολή από λογαριασμό που ελέγχετε, και ρωτήστε για επιλογές πριν ακυρωθεί.
- Τίποτα γραμμένο: ποιος είπε τι και πότε. Για να εξεταστεί ένα παράπονο, ο Χρηματοοικονομικός Επίτροπος ζητά το αρχικό γραπτό παράπονο με απόδειξη της ημερομηνίας (Κύπρος). Πώς το αποφεύγετε: κάθε αίτημα με e-mail ή συστημένη επιστολή, και φύλαξη κάθε επιβεβαίωσης.
Οι ερωτήσεις σας, μία μία
Χωρίζουμε. Ποιος συνεχίζει να πληρώνει τα συμβόλαια και ποιος τα κρατά;
Το συμβόλαιο ανήκει στον κάτοχο, όποιος κι αν πληρώνει. Το ποιος θα πληρώνει από εδώ και πέρα είναι κάτι που συμφωνείτε, ιδανικά γραπτώς στη συμφωνία του χωρισμού. Ζητήστε από κάθε ασφαλιστική κατάσταση με κάτοχο, ασφαλισμένο, δικαιούχους και πληρωμές.
Μετά το διαζύγιο, είναι ακόμα καλυμμένα τα παιδιά στο σχέδιο υγείας του πρώην μου;
Όσο ο πρώην τα κρατά στο σχέδιο και πληρώνει, συνήθως ναι. Μπορεί όμως να τα αφαιρέσει ή να σταματήσει να πληρώνει. Ζητήστε γραπτή επιβεβαίωση, και γράψτε στη συμφωνία ποιος καλύπτει την υγεία των παιδιών και πώς θα το αποδεικνύει.
Μπορεί το δικαστήριο να υποχρεώσει τον πρώην μου να κρατά ασφάλεια ζωής για τη διατροφή;
Αυτό δεν μπορέσαμε να το επιβεβαιώσουμε για την Κύπρο. Μπορεί όμως να συμφωνηθεί και να γραφτεί σε μια συμφωνία. Ζητήστε από τον δικηγόρο σας να προβλέπει ποσό, δικαιούχους, διάρκεια και ετήσια απόδειξη πληρωμής.
Ο πρώην μου είναι κάτοχος του συμβολαίου στη ζωή μου. Μπορεί να το ακυρώσει ή να το εξαγοράσει;
Συνήθως ο κάτοχος έχει αυτά τα δικαιώματα, ακόμα κι αν η ζωή που ασφαλίζεται είναι η δική σας. Αν το συμβόλαιο έχει αξία εξαγοράς, αυτό είναι κάτι που συζητά ο δικηγόρος σας στη μοιρασιά. Αν θέλετε δική σας κάλυψη που δεν εξαρτάται από τον πρώην, σκεφτείτε ένα νέο συμβόλαιο με εσάς κάτοχο.
Το αποταμιευτικό συμβόλαιο μοιράζεται στο διαζύγιο όπως τα άλλα περιουσιακά;
Το πώς μετρά η αξία ενός συμβολαίου στη μοιρασιά είναι θέμα οικογενειακού δικαίου, και δεν μπορέσαμε να το επιβεβαιώσουμε. Αυτό που βοηθά τον δικηγόρο σας είναι μια πρόσφατη κατάσταση με την τρέχουσα αξία εξαγοράς. Πριν εξαγοράσετε οτιδήποτε, ρωτήστε τι χάνετε σε χρεώσεις και φόρο.
Χωρισμένος και ξαναπαντρεμένος: πώς προστατεύω και τις δύο οικογένειες;
Γράψτε τι χρειάζεται η κάθε οικογένεια και για πόσα χρόνια: διατροφή, σπουδές, δάνειο. Μπορείτε να μοιράσετε ένα συμβόλαιο σε ποσοστά ή να έχετε χωριστά συμβόλαια για κάθε σκοπό, που είναι συχνά πιο καθαρό. Ελέγξτε ότι δικαιούχοι και διαθήκη λένε το ίδιο.
Στον χωρισμό σταμάτησε να πληρώνει τα ασφάλιστρα χωρίς να μου πει. Είμαστε ακόμα καλυμμένοι;
Ρωτήστε αμέσως την ασφαλιστική γραπτώς. Το πόσος χρόνος χάριτος υπάρχει πριν ακυρωθεί ένα συμβόλαιο το ορίζει κάθε συμβόλαιο· δεν βρήκαμε γενικό κανόνα στον νόμο. Ρωτήστε αν μπορείτε να πληρώσετε εσείς για να μη χαθεί η κάλυψη.
Μπορώ να πάρω πληροφορίες για συμβόλαιο όπου είμαι ο ασφαλισμένος αλλά κάτοχος είναι ο πρώην μου;
Η ασφαλιστική μπορεί να δίνει λεπτομέρειες της σύμβασης μόνο στον κάτοχο. Για τα προσωπικά δεδομένα που κρατά για εσάς, έχετε δικαίωμα πρόσβασης κατά τον GDPR. Ρωτήστε γραπτώς τι μπορούν να σας πουν.
Να βάλω δικαιούχους τα παιδιά απευθείας ή ένα άτομο εμπιστοσύνης;
Ένα ανήλικο παιδί συνήθως δεν μπορεί να διαχειριστεί μόνο του μεγάλο ποσό. Το ποιος θα το διαχειριστεί καθορίζεται από το οικογενειακό δίκαιο, όχι από το συμβόλαιο. Ρωτήστε δικηγόρο για διαθήκη ή καταπίστευμα, και την ασφαλιστική πώς πληρώνει όταν ο δικαιούχος είναι ανήλικος.
Ήμουν στο ομαδικό σχέδιο της δουλειάς του άντρα μου. Τι γίνεται τώρα;
Τα ομαδικά σχέδια καλύπτουν συνήθως τα εξαρτώμενα μέλη του εργαζόμενου, και οι κανόνες για χωρισμό είναι στους όρους. Ρωτήστε μέχρι πότε καλύπτεστε και αν μπορείτε να συνεχίσετε με ατομικό συμβόλαιο χωρίς νέα αξιολόγηση. Μην αφήσετε κενό: ό,τι εμφανιστεί στο ενδιάμεσο μπορεί να εξαιρεθεί αργότερα.
Έχει δικαίωμα η πρώην μου σε μέρος του ταμείου προνοίας μου;
Αυτό είναι θέμα οικογενειακού δικαίου που δεν μπορέσαμε να επιβεβαιώσουμε. Τα ταμεία προνοίας εποπτεύονται από τον Έφορο Ιδρυμάτων Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών και είναι χωριστά νομικά πρόσωπα από τον εργοδότη. Ζητήστε από το ταμείο κατάσταση λογαριασμού και ρωτήστε τον δικηγόρο σας.
Παίρνουμε διαζύγιο αλλά έχουμε ακόμα κοινό στεγαστικό. Τι γίνεται με την ασφάλεια του δανείου;
Όσο το δάνειο είναι κοινό, η τράπεζα θα θέλει κάλυψη και για τους δύο. Αν ο ένας κρατήσει το σπίτι και το δάνειο, η τράπεζα θα ζητήσει νέους όρους και κάλυψη στο όνομά του. Ρωτήστε την τράπεζα γραπτώς τι επίπεδο κάλυψης θέλει· μπορείτε να φέρετε αντίστοιχη κάλυψη από άλλη εταιρεία.
Ξανά μόνος στα 45: τι ασφάλειες χρειάζομαι τώρα;
Ξεκινήστε από το ποιος εξαρτάται ακόμα από εσάς: παιδιά, διατροφή, ένα δάνειο. Μετά από το εισόδημά σας: αν αρρωστήσετε, πώς πληρώνονται οι λογαριασμοί; Ελέγξτε και ότι κάθε δικαιούχος είναι αυτός που θέλετε σήμερα.
Μπορώ να σταματήσω να πληρώνω το συμβόλαιο της πρώην μου που είναι στο όνομά μου;
Αν είστε ο κάτοχος, συνήθως μπορείτε να το ακυρώσετε, εκτός αν μια συμφωνία ή απόφαση λέει κάτι άλλο. Ελέγξτε πρώτα με τον δικηγόρο σας τι έχετε συμφωνήσει, ιδίως αν η κάλυψη αφορά και τα παιδιά. Ενημερώστε την πρώην σας εγκαίρως, για να μη μείνει ξαφνικά ακάλυπτη.
Ο πρώην μου είναι ακόμα δικαιούχος στο δικό μου συμβόλαιο. Τι κάνω;
Αν είστε ο κάτοχος και δεν έχετε δεσμευτεί αλλιώς σε συμφωνία, ζητήστε γραπτώς αλλαγή δικαιούχου. Ορίστε και εναλλακτικό δικαιούχο, για την περίπτωση που ο πρώτος δεν ζει. Κρατήστε την επιβεβαίωση μαζί με τα άλλα σας έγγραφα.
Μου είπε ότι «όλα είναι εντάξει με τις ασφάλειες». Να τον πιστέψω;
Δεν χρειάζεται να είναι θέμα εμπιστοσύνης. Ζητήστε, ή προβλέψτε στη συμφωνία, γραπτή βεβαίωση από την ασφαλιστική για τα συμβόλαια που αφορούν εσάς ή τα παιδιά. Ένα χαρτί κάθε χρόνο κρατά τα πράγματα ήρεμα και για τους δύο.
Ερωτήσεις που αξίζει να κάνετε
- Ποιος είναι ο κάτοχος, ο ασφαλισμένος και οι δικαιούχοι σε κάθε συμβόλαιο;
- Είναι το συμβόλαιο πληρωμένο, και πόσος χρόνος χάριτος υπάρχει αν χαθεί μια πληρωμή;
- Πώς πληρώνετε όταν ο δικαιούχος είναι ανήλικος;
- Έχει η τράπεζα δικαίωμα πάνω στο συμβόλαιο, και τι χρειάζεται για να το αλλάξω;
Τι μπορείτε να κάνετε από σήμερα
- Φτιάξτε πίνακα με όλα τα συμβόλαια και τους τέσσερις ρόλους σε καθένα.
- Ζητήστε γραπτώς από κάθε ασφαλιστική βεβαίωση ισχύος και πληρωμών.
- Δείξτε τον πίνακα στον δικηγόρο σας πριν υπογράψετε συμφωνία.
- Αλλάξτε τους δικαιούχους στα δικά σας συμβόλαια όπου επιτρέπεται.
- Αν βγαίνετε από ομαδικό σχέδιο, κανονίστε τη συνέχεια πριν λήξει.
Κάθε συμβόλαιο έχει τους δικούς του όρους. Ό,τι γράφουμε εδώ είναι γενική ενημέρωση, όχι συμβουλή· για τη δική σας περίπτωση ισχύει ό,τι ορίζει το δικό σας συμβόλαιο, και αξίζει να το επιβεβαιώσετε γραπτώς με την ασφαλιστική σας εταιρεία.
Θέματα οικογενειακού και κληρονομικού δικαίου (διαζύγιο, διατροφή, κηδεμονία, διαθήκη, καταπίστευμα) δεν τα λύνει το ασφαλιστήριο. Γράφουμε μόνο ό,τι μπορέσαμε να επιβεβαιώσουμε· για τη δική σας περίπτωση μιλήστε με δικηγόρο.
Πηγές
- Mondaq, 13 December 2022 — Life insurance in Cyprus (beneficiaries)
- CyLaw — Law 41(I)/2017 (credit agreements for residential property), Article 12
- CyLaw — Law 10(I)/2020 (occupational retirement provision institutions)
- Financial Ombudsman of the Republic of Cyprus — Frequently asked questions
- Regulation (EU) 2016/679 — General Data Protection Regulation (GDPR), EUR-Lex
Διαβάστε επίσης: Διατροφή παιδιού μετά το διαζύγιο · Δικαιούχοι: τα λάθη που κοστίζουν · Θα πάνε τα χρήματα σε όποιον θέλω; · Ξέχασα να πληρώσω το ασφάλιστρο · Μόνος γονιός ή ανασυνθεμένη οικογένεια
Αν θέλετε μια δεύτερη ματιά, κλείστε ραντεβού με σύμβουλο και φέρτε μαζί το συμβόλαιο και τις ερωτήσεις σας. Θα τα δείτε μαζί, χωρίς καμία υποχρέωση.
